جمال الدین سلمان ساوجی
(778/777 -709 ق)، شاعر، متخلص به سلمان. در ساوه متولد شد. ظهورش در شعر و اشتهارش در این فن، پس از كسب مقدمات علوم و آموختن آداب دیوانى و علم سیاق در اواخر عهد ایلخانان و به هنگام وزارت غیاثالدین محمد بوده است. وى شاعرى را با امارت شیخ حسن جلایر ایلكانى آغاز نكرد. بلكه از سال 730 ق كه شیخ حسن ایلكانى به استقلال سلطنت یافت. سلمان خدمت او را اختیار كرد و به مدح او پرداخت. همچنین دلشاد خاتون همسر شیخ حسن را نیز مدح كرد. بعدها به بغداد رفت. و در آن جا سكونت اختیار كرد. وى دوران واقعى شهرت و رواح كار خود را در همین شهر گذراند. وى در شاعرى از خواجه سلمان تعلیم گرفت. از میان شاعران قرن هشتم كسى را مانند سلمان در احراز حرفهى شارعى نمىیابیم. سلمان در قالبهاى قصیده و غزل و قطعه و ترجیعبند و تركیببند و رباعى و مثنوى هنرنمایى كرده و در همهى این انواع، استاد مسلم بوده است. اما در قصیده تواناتر بود. تا آنجا كه مىتوان او را خاتم قصیدهسرایان بزرگ پارسىزبان به ویژه قصیدهگویان مداح دانست. از جمله وجوه اشتهار سلمان، سرودن قصیدهاى مصنوع است به نام «بدایع الابحار/ الاسحار» در اوان جوانى در مدح غیاثالدین محمد وزیر. سلمان در غزل از جمله شاعران موفق است غزلهاى سلمان در بسیارى از موارد، صورت استقبال از غزلهاى سعدى، و در موارد متعدد دیگر، چاشنى عرفانى و گاه لحن قلندرانه دارد. از آثار وى: «جشمید و خورشید»؛ «فراقنامه»؛ «دیوان».[1]
(خواجه) ساوجى، جمالالدین بن (خواجه) علاءالدین محمد شاعر معروف (و. ساوه. دهه اول قر. 8 ه.- ف. 778 ه.ق./ 1367 م.). وى از جوانى مداح خواجه غیاثالدین محمد وزیر بود و در تمام مدت وزارتش او را مدح گفته و پس از برهم خوردن اساس سلطنت ایلخانان واقعى و مرگ ابوسعید به خدمت امراى جلایر پیوست و مداح امیر شیخ حسن بزرگ و زوجه او دلشاد خاتون گردید و در بغداد پایتخت ایلكانیان اقامت گزید. سلمان از حدود 740 ه.ق. تا اواخر عمر خود، امراى ایلكانى یعنى شیخ حسن بزرگ و پسرش سلطان اویس و پسر او سلطان حسین را مدح مىگفته و در زمان اویس اغلب ایام را در تبریز میگذرانیده است و در سال 77، كه شاه شجاع بر تبریز مستولى شد، وى در آنجا بود و شاه را مدح گفت و بدین مناسبت دیوان قصاید سلمان براى معرفت تاریخ واوضاع و احوال راجع به قسمت عمده دوره امارت ایكانیان، داراى اشارات و نكات و دقایق تاریخى بسیار است. خواجه در اواخر عمر منزوى شد. و به ساوه مسقط الرأس خود آمد و در ملكى كه داشت مقیم گشت و در همانجا درگذشت. سلمان آخرین شاعر قصیدهسراى بزرگ پس از حمله مغول است، و اگرچه قابل مقایسه با قدماى اساتید قصیدهسرا نیست، ولى باز در مقام خود داراى اهمیتى بسزاست. وى در قصیده سبك كمالالدین اسماعیل اصفهانى و ظهیر فاریابى و انورى را تببع كرده غزلیات او نیز لطیف است و به واسطه شباهت بسیار به غزلیات حافظ قسمتى از آنها به غلط در دیوان حافظ گنجانیده شده. سلمان علاوه بر دیوان قصاید و غزلیات ومقطعات، داراى دو مثنوى است كه هیچكدام شهرت نیافتهاند: یكى «جمشید و خورشید» بر وزن خسرو شیرین نظامى كه به سال 763 در عهد سلطان اویس به انجام رسیده و دیگر «فراقنامه» به وزن متقارب كه سلمان در حدود سال 770 به امر اویس به رشته نظم كشیده است.
تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
